भेनेजुएलाको सर्वोच्च अदालतद्वारा उपराष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजलाई “कार्यवाहक राष्ट्रपति” बनाउने आदेश
स्थानीय समयअनुसार जनवरी ३ मा भेनेजुएलाको संवैधानिक अदालत (भेनेजुएलाको सर्वोच्च अदालत) ले राष्ट्रिय प्रशासनको निरन्तरता र भेनेजुएलाको समग्र सुरक्षाको सुनिश्चितताका लागि कार्यकारी उपराष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजलाई “कार्यवाहक राष्ट्रपति”को रूपमा भेनेजुएलाको राष्ट्रपतिको पदसँग सम्बन्धित सबै शक्ति, कर्तव्य तथा अधिकारहरू ग्रहण गरी प्रयोग गर्न आदेश दिएको निर्णय गरेको छ।
भेनेजुएलाको संविधानअनुसार यदि राष्ट्रपति “पूर्ण रूपमा अनुपस्थित” भएमा सम्बन्धित शक्तिहरू उपराष्ट्रपतिमा हस्तान्तरण गर्न सकिन्छ र त्यसपछिका ३० दिनभित्र आम निर्वाचन गरिनुपर्छ। तर भेनेजुएलाको सर्वोच्च अदालतले राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई “पूर्ण रूपमा अनुपस्थित” घोषणा गरेको छैन।
खबरअनुसार जनवरी ३ को बिहान अमेरिकाले भेनेजुएलामाथि व्यापक सैन्य आक्रमण गरेको थियो। अमेरिकाले भेनेजुएलाको राजधानी काराकासमा छापा मारी राष्ट्रपति निकोलस मादुरो र उनकी पत्नीलाई पक्राउ गरेको बताइएको छ। सोही दिन अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले “सुरक्षित” सत्ता परिवर्तन लागू नभएसम्म अमेरिका भेनेजुएलाको “व्यवस्थापन” गर्ने बताएका थिए।
मादुरोलाई अमेरिकी सेनाले आँखामा पट्टी बाँधेर अमेरिका लग्यो, भेनेजुएलाको अवस्था अनिश्चित
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकी पूर्वी समयअनुसार जनवरी ३ को बिहान सबेरै अमेरिकी सेनाले भेनेजुएलामाथि व्यापक सैन्य आक्रमण गरेको र भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरो तथा उनकी पत्नीलाई पक्राउ गरेको पुष्टि गरेका छन्। त्यसपछि दिएको अन्तर्वार्तामा उनले अपरेसनका विवरण खुलासा गर्दै फ्लोरिडाको मार-ए-लागो रिसोर्टमा रहेका धेरै सैन्य अधिकारीहरूसँगै मादुरोलाई पक्राउ गरिएको सम्पूर्ण प्रक्रिया प्रत्यक्ष रूपमा हेरिरहेको बताए। अमेरिकी सेनाले स्टिलका ढोका तोडेर पक्राउ गरेको बताइएको छ। प्रेस कन्फरेन्समा उनले दोस्रो चरणको आक्रमणको सम्भावनालाई पनि खुला राखेका छन्।
सोही दिन मादुरोलाई बोकेको विमान अमेरिकाको न्यूयोर्क पुगेको थियो। अमेरिकी मुख्य न्याय मन्त्रीले मादुरो दम्पती चाँडै अमेरिकी अदालतमा न्यायिक प्रक्रियामा सहभागी गराइने बताए। जानकारहरूका अनुसार सन् २०२५ को अगस्टदेखि नै सीआईएले भेनेजुएलामा गोप्य टोली तैनाथ गरेको थियो, जसले मादुरोको “जीवनशैली ढाँचा” र यात्रासम्बन्धी विवरणहरू संकलन गरिरहेको थियो।
अमेरिकी सरकारले सन् २०२४ को भेनेजुएला राष्ट्रपति निर्वाचनलाई “अवैध” मानेर मादुरोको सत्ता वैधतालाई मान्यता दिइरहेको छैन। ट्रम्पले भेनेजुएला “सही बाटोमा नआउन्जेल” त्यसको व्यवस्थापनका लागि एक व्यक्ति नियुक्त गर्ने बताएका छन्।
विशेषज्ञहरूको विश्लेषणअनुसार तीनवटा सम्भावित परिदृश्य देखिन्छन्।
राजनीतिक अव्यवस्था: चीनको मोडर्न इन्टरनेसनल रिलेसन्स रिसर्च इन्स्टिच्युटअन्तर्गत ल्याटिन अमेरिका विभागका सहायक अनुसन्धानकर्ता लिउ याङका अनुसार कम्तीमा छोटो अवधिमा राजनीतिक अव्यवस्था देखिनेछ। भेनेजुएलाको सेनाको धारणा र भूमिकाले यस अव्यवस्थाको तीव्रता निर्धारण गर्नेछ।
वामपन्थी शक्तिहरूको सुदृढीकरण: चीनान विश्वविद्यालयको ल्याटिन अमेरिका अनुसन्धान केन्द्रका उपनिर्देशक हे शीका अनुसार मादुरोका देशभित्र धेरै समर्थक छन् र उपराष्ट्रपति, रक्षा मन्त्री तथा अन्य महत्वपूर्ण अधिकारीहरू अझै सरकारी रूपमा काम गरिरहेका छन्। ह्वाइट हाउसले “एकै प्रयासमा यी सबै शक्तिहरूलाई समाप्त गर्न सक्दैन”।
विपक्षलाई सत्तामा ल्याउने सम्भावना: अर्जेन्टिनाका समाजशास्त्री मार्सेलो रोड्रिगेजका अनुसार अमेरिका आफ्ना मित्रवत् शक्तिहरूको शासन स्थापना गर्न समर्थन दिन सक्छ। तर चाइना एकेडेमी अफ सोसल साइन्सेजका अनुसन्धानकर्ता फाङ शुफेईले विपक्षी गुटहरूबीच मतभेद रहेको र स्पष्ट नेतृत्वको अभाव रहेको बताए। अस्थिर अवस्थामा उनीहरूका लागि आफ्नो आधार जमाउन कठिन हुनेछ।
फ्रान्स र युरोपेली संसदद्वारा भेनेजुएलामाथिको अमेरिकी सैन्य कारबाहीको कडा निन्दा
जनवरी ३ मा फ्रान्सका विदेश मन्त्री जाँ–नोएल बारोले सामाजिक सञ्जालमार्फत भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई पक्राउ गर्ने सैन्य कारबाहीले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको आधारभूत सिद्धान्त—बल प्रयोग नगर्ने सिद्धान्त—को उल्लङ्घन गरेको बताएका छन्।
बारोले कुनै पनि दिगो राजनीतिक समाधान बाह्य शक्तिहरूले थोपरिन नसक्नेमा जोड दिए। भेनेजुएलाका स्वायत्त जनतालाई मात्र आफ्नो भविष्य निर्धारण गर्ने अधिकार रहेको उनको भनाइ थियो। फ्रान्सले संयुक्त राष्ट्रसंघको चार्टर पालना गर्ने आफ्नो प्रतिबद्धता पुनः दोहोर्याउँदै उक्त चार्टरले सधैं, जहाँसुकै हुने सबै देशहरूको अन्तर्राष्ट्रिय गतिविधिलाई मार्गदर्शन गर्नुपर्ने स्पष्ट पारेको छ।
यसैबीच युरोपेली संसदले पनि यस विषयमा कडा आलोचना गरेको छ। उसले अमेरिकी सैन्य हस्तक्षेपलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको गम्भीर उल्लङ्घनको रूपमा व्याख्या गर्दै यसले क्षेत्रीय स्थिरतालाई थप कमजोर बनाएको र पश्चिमी देशहरूको आफ्नै विश्वसनीयतालाई क्षति पुर्याइरहेको जनाएको छ।
युरोपेली संसदको सुरक्षा–रक्षा समितिकी अध्यक्ष मेरी–एग्नेस स्ट्राक–जिमरमानले ट्रम्प प्रशासन खुलेआम अन्तर्राष्ट्रिय कानुन कुल्चिरहेको आरोप लगाइन्। यदि बाह्य सैन्य हस्तक्षेपलाई कानुनी मान्यता दिइयो भने पश्चिमको बाँकी रहेको अन्तिम विश्वसनीयता पूर्ण रूपमा समाप्त हुने चेतावनी दिँदै उनले युरोपलाई साझा विदेश नीति र बलियो सुरक्षा नीति निर्माणमा तीव्रता दिन आह्वान गरिन्। CRI
